Το τελευταίο διάστημα στον πυρήνα του κοινοβουλευτικού ενδιαφέροντος βρέθηκε η ψήφιση του νομοσχεδίου που προωθεί νέα μέτρα για τον εκσυγχρονισμό των θεσμών  της αναδοχής και υιοθεσίας.

Θεωρώντας ότι το συνολικό πλέγμα των διατάξεων κινείται προς μια πολύ θετική κατεύθυνση, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι εισάγεται κάποια ριζική μεταρρύθμιση, θα ήθελα να καταθέσω κάποιες παρατηρήσεις, τόσο για τις ευνοϊκές αλλαγές που επέρχονται, όσο και για ορισμένες ρυθμίσεις που θα έπρεπε να περιληφθούν, προκειμένου να καταστεί όντως ένα καινοτόμο και σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο παιδικής προστασίας.

Ειδικότερα, με το αρ.2 θεσπίζεται το Εθνικό Συμβούλιο Αναδοχής και Υιοθεσίας, ένα δωδεκαμελές όργανο γνωμοδοτικού και συμβουλευτικού χαρακτήρα, με σκοπό την αποϊδρυματοποίηση των παιδιών και την υπαγωγή τους σε ένα οικογενειακό περιβάλλον.

Θεωρώ χρήσιμη τη συμμετοχή στο ως άνω όργανο εκπροσώπου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία, προκειμένου να συμβάλλει με τη γνώση και την εμπειρία του, στην υποστήριξη και την προάσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών με αναπηρία.

Επιπλέον λαμβάνονται δύο ιδιαίτερα σημαντικά μέτρα για τη μείωση του χρόνου αναμονής μέχρι την ολοκλήρωση των διαδικασιών.

Πιο συγκεκριμένα, συνιστώνται τρία μητρώα, το Εθνικό Μητρώο Ανηλίκων, στο οποίο περιλαμβάνονται όλα τα παιδιά που διαβιούν σε ιδρύματα, το Εθνικό Μητρώο υποψήφιων ανάδοχων και θετών γονέων, στο οποίο καταχωρούνται οι έχοντες τις νόμιμες προϋποθέσεις υποψήφιοι.

Επίσης η διενέργεια της κοινωνικής έρευνας, καθώς και η σύνταξη των απαραίτητων εκθέσεων, ανατίθενται σε πιστοποιημένους κοινωνικούς λειτουργούς από τον Σύνδεσμο Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας.

Δεν αρκούν όμως αυτές οι αλλαγές για τη συντόμευση του χρόνου αναμονής. Ο καθορισμός αποκλειστικής προθεσμίας για τη δικαστική ολοκλήρωση της υιοθεσίας σε συνδυασμό με την αύξηση των εισαγγελέων ανηλίκων, είναι δύο μέτρα που θα συντελούσαν αποφασιστικά στη μείωση του χρόνου και στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Νέες μορφές αναδοχής δημιουργούνται, όπως η επαγγελματική αναδοχή και η αναδοχή βραχείας διάρκειας και θεσπίζονται κίνητρα για τις ήδη υπάρχουσες, όπως η επέκταση της οικονομικής ενίσχυσης του αναδόχου και μετά την ενηλικίωση του τέκνου υπό προϋποθέσεις.

Αναφορικά με τις προϋποθέσεις καταλληλότητας, η διάταξη της παρ.2β του αρ.8 χρίζει άμεσων διευκρινίσεων.

Με βάση την ανωτέρω ρύθμιση, «Οι ανάδοχοι γονείς και οι συνοικούντες με αυτούς έχουν καλή ψυχική, διανοητική και σωματική υγεία, ιδίως μάλιστα δεν πάσχουν από χρόνια μεταδοτικά νοσήματα.» Στο σημείο αυτό πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι τα άτομα με κινητικές και αισθητηριακές αναπηρίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της διάταξης και ότι η αναπηρία από μόνη της δεν πρέπει να καθίσταται εμπόδιο επιλεξιμότητας του υποψήφιου ανάδοχου ή θετού γονέα.

Παρ’ όλο που η ως άνω παρατήρηση θεωρείται προφανής, εν τούτοις κρίνεται σκόπιμο να διευκρινιστεί περαιτέρω, δεδομένου ότι στο παρελθόν που υπήρχε ανάλογη διατύπωση, είχαν δημιουργηθεί κάποια προβλήματα σε επίπεδο διοικητικής πρακτικής των ιδρυμάτων στις κρατικές υιοθεσίες.

Τέλος σε ο,τι αφορά το επίμαχο ζήτημα της δυνατότητας αναδοχής από ομόφυλα ζευγάρια που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, η προσέγγιση μου είναι καταφανώς θετική για νομικούς και για ουσιαστικούς λόγους. Ειδικότερα, από νομική σκοπιά η αρχή της ίσης μεταχείρισης και της απαγόρευσης των διακρίσεων, όπως κατοχυρώνεται από το Σύνταγμα, την ΕΣΔΑ και το ευρωπαικό  Δίκαιο, επιβάλει την ίδια αντιμετώπιση στα ομόφυλα και στα ετερόφυλα ζευγάρια, που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.

Συνεπώς η εναλλακτική θα ήταν να αποκλειστούν όλα τα ζευγάρια με σύμφωνο συμβίωσης, πρακτική που θα περιόριζε σημαντικά τον κύκλο των ενδιαφερομένων. Από ουσιαστική πλευρά, το ενδιαφέρον, η αγάπη και η σωστή διαπαιδαγώγηση ενός παιδιού δεν έχει καμία σχέση με τον σεξουαλικό προσανατολισμό των γονέων.

Κατόπιν των ως άνω σκέψεων, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ο εν λόγω νόμος, συνιστά ένα ισχυρό θεσμικό εργαλείο ενίσχυσης της παιδικής προστασίας, που χρίζει όμως κάποιων βελτιωτικών παρεμβάσεων, προκειμένου να βελτιωθεί περισσότερο η ποιότητα και η ταχύτητα των απαιτούμενων διαδικασιών και να περιλαμβάνονται όσο το δυνατό περισσότεροι συμπολίτες μας στην δεξαμενή των υποψήφιων γονέων, έτσι ώστε να επιλέγονται οι πιο κατάλληλοι με αποκλειστικό γνώμονα το συμφέρον του παιδιού για ένα οικογενειακό και ασφαλές περιβάλλον με αγάπη και θαλπωρή.

*Η Άγκαθα Καρρά είναι Δικηγόρος