*του Νικήτα Κανάκη

“…Έμενε δισταχτικός, σα να μην ήθελε να δώσει μια καθαρή απάντηση.
– Μίλησε, μίλησε καθαρά! τον εγκαρδίωσε ο γιατρός.
– Θαρώ… Θαρώ… πως κυνηγάτε χίμαιρες…, λέει ο νέος χαμηλώνοντας τα μάτια. Τούτες οι βέργες και τα τριαντάφυλλα…
Τ’ άλλα τ’ αγαθά μάτια τον κοιτάζουν, τώρα, καταπρόσωπο.
– Όχι αυτό, όχι μόνο αυτό, παιδί μου, είπε ήρεμα. Δεν είναι μόνο για τις βέργες και τα τριαντάφυλλα…
Κ’ έπειτα, σε λίγο:
– Για τη γαλήνη, είπε σιγά…” Ηλίας Βενέζης Γαλήνη

Παγκόσμια Ημέρα των προσφύγων σήμερα και εγώ να σκέφτομαι πως αν έμαθα και κατάλαβα πέντε πράγματα για την προσφυγιά δεν οφείλονται στις βαθυστόχαστες αναλύσεις  έρευνες και καταγραφές που διάβασα και έγραψα αλλά στις στιγμές –μικρές και μεγάλες- που μοιράστηκα σε όλο τον κόσμο με κατατρεγμένους φτωχοπρόδρομους.

Πιστέψτε με. Στάθηκα τυχερός σε τούτη τη ζωή μια και ήταν περισσότερα αυτά που πήρα από εκείνα που έδωσα. Αξιώθηκα να ζήσω τόσες όμορφες ιστορίες γνωρίζοντας παράταιρους ταπεινούς και απλούς, μα τόσο όμορφους, ανθρώπους.

Μοιράζομαι λοιπόν μαζί σας, έτσι για την ημέρα  μια τέτοια ιστορία. Για να θυμηθώ και να σας θυμίσω, αυτό που έλεγε ο αδελφός μου ο ΠαπαΣτρατής μια φορά και έναν καιρό στην Λέσβο. “…η Αγάπη δεν έχει σύνορα, δεν έχει θρησκεία, η Αγάπη τα πάντα σκεπάζει, τα πάντα ελπίζει…”

“…Σε ενα εμαιλ σε κάτι κουτσοοαγγλικά της συμφοράς αφού μου ζητούσε συγγνώμη που δεν μου είχε γράψει τόσο καιρό, με πληροφορούσε πως ήταν όλη η οικογένεια καλά και τα βόλευαν μια χαρά στη Γερμανία, ο ίδιος είχε ξεκινήσει να δουλεύει τα παιδιά πήγαν επιτέλους σχολείο, και πως δεν ξεχνούσαν ποτέ την Ελλάδα που την είχαν στην καρδιά τους. Και τελείωνε καλώντας με να πάω όταν θέλω να με φιλοξενήσουν εκεί έξω από το Βερολίνο και πως θα χαρούν να με δούν όλοι τους. Και πιο πολύ εκείνος που έχει πάντα φυλαγμένο ένα μπουκάλι άρακ για μένα.

Το γράμμα ήταν από τον Μουστάφα έναν οικοδόμο από το Χαλέπι και αυτή είναι η μικρή ιστορία της γνωριμίας μας…

Το 97 η μοίρα μου με έβγαλε στη Βηρυτό στην αποστολή μου στους παλαιστινιακούς καταυλισμούς της μαρτυρικής Shatila. Πρώτος καιρός ειρήνης και ανοικοδόμησης και δίπλα στο σπίτι της αποστολής στη Hamra κτίζονταν καινούργια κτήρια και η γειτονιά είχε γεμίσει με Σύριους εμιγκρέδες μαστόρους που καθώς φυλάγαν και το τελευταίο χαρτονόμισμα που έβγαζαν, κοιμόντουσαν στρωματσάδα στα γιαπιά. Καλοί ήσυχοι και ευγενικοί άνθρωποι, τα ζεστά βράδια της Βηρυτού μαζεύονταν στο μεγάλο γιαπί απέναντι από το μπαλκόνι μας –στο δέκατο όροφο παρακαλώ-να φάνε και να πούνε τα της πατρίδας.

Είχα γνωρίσει κάμποσους στο μπακάλικο της γειτονιάς. Και έτσι καταδεχτικός και εύκολος στην κουβέντα που είμαι δεν άργησα να πιάσω και γνωριμίες. Μισώσει και καταλαβαίναμε  γρι και αυτοί και εγώ αλλά πολλή μεγάλη υπόθεση η λέξη Yunnan στην Ανατολή. Ανοίγει πόρτες και κυρίως ανοίγει καρδιές. Αφού ήμουν Έλληνας αρκούσε και περίσσευε. Κάμποσα βράδια με φωνάξανε στις αυτοσχέδιες γιορτές που στήνανε στο γιαπί. Άλλο που δεν ήθελα! Μου σφύριζαν “e Yunnan!”από απέναντι μόλις μαζεύονταν. Κανα δυό μπουκάλια άρακ , το λιβανέζικο τσίπουρο, που κουβάλαγα κάθε φορά με είχαν κάνει εξαιρετικά δημοφιλή. Θα μου μείνουν για πάντα αξέχαστα αυτά τα βράδια. Κάτι τενεκέδες που γίνονταν ταμπούρλα ένας ταμπουράς που είχε βρεθεί, δεν ήθελε και πολύ. Και η Corniche, η Ramlet el Baida και η Μεσόγειος πιάτο μπροστά μας.

Ήταν η πρώτη μου φορά που συναντούσα στη ζωή μου Σύριους και αυτή μου την ιστορία την διηγήθηκα έτσι όπως σας την λέω εκεί όπως καθόμουνα κάτω από τα πεύκα σε μια ομάδα Σύριων που πιάσαμε την κουβέντα στον καταυλισμό. Τρία χρόνια πριν όταν άρχισαν να φτάνουν οι πρώτες βάρκες στη Λέσβο. Ένας από αυτούς ο πιο μεγάλος σε ηλικία που καθόταν ήσυχα σε μια γωνιά και με κοίταγε όλη την ώρα επίμονα,και του μετέφρασαν τι έλεγα με ρώτησε στα αραβικά και κάποιος μετέφρασε, αν θυμάμαι που κοντά ήταν το σπίτι μου. Όταν του απάντησα απέναντι από το Future Tv στην κατηφόρα της Raoushe πρός το βράχο σηκώθηκε άξαφνα  με δάκρυα στα μάτια κ με αγκάλιασε συγκινημένος για ώρα. Yunnan, Yunnan έλεγε και ξαναέλεγε και δώστου να κλαίει.

Έχουμε πιεί αντάμα μου είπε μετά από ώρα όταν πιά ησύχασε κτυπώντας με στην πλάτη και θα ξαναπιούμε με το καλό άρακ σαν έρθεις σπίτι μου όταν όλα τούτα τελειώσουν και γυρίσουμε σπίτι…..

Θα το πιούμε βρε Μουσταφά τούτο το ποτήρι το άρακ. Να’σαι σίγουρος. Θα το ξαναπιούμε μια μέρα. Ίσως όχι στο Χαλέπι όπως θα το θελες, αλλά κάπου στον βορρά, εκεί στο Βερολίνο. Δεν πειράζει. Αλλιώς τά’φερε η ζωή. Έτσι και αλλιώς την πατρίδα την κουβαλάμε ο καθένας μέσα μας ανοιχτή πληγή παντοτινή… Και εγώ μαζί με τον Μουσταφά, να θυμάμαι τον Φώτη Γλάρο και τους Φωκιανούς πρόσφυγες στη Γαλήνη του Βενέζη.

“….. ΜΙΑ ΓΑΛΑΖΙΑ γραμμή πάνω στο χώμα της γης, όπου είναι δέντρα, τάφοι, φωτιά της αστραπής που γράφεται και σβήνει, βυθιζόμενη μες στο πέλαγο, πέρα απ’ όλα η σιγή που είναι το τελευταίο όριο του κόσμου—ποια να είναι, άραγες, η μοίρα του κόσμου;…”

*O Νικήτας Κανάκης είναι Οδοντίατρος & πρ. Πρόεδρος των Γιατρών του Κόσμου 

**Οι Γιατροί του Κόσμου – Ελλάδας (ΓτΚ – Ελλάδας), ιδρύθηκαν το 1990 και αποτελούν μία ιατρική, ανθρωπιστική Μη Κυβερνητική Οργάνωση, μέλος του Διεθνούς Δικτύου των Γιατρών του Κόσμου το οποίο αποτελείται από 15 αντιπροσωπείες (Αργεντινή, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ελβετία, Ελλάδα, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιαπωνία, Ισπανία, Καναδάς, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πορτογαλία και Σουηδία).