Η Προεδρία της Ιρλανδίας πριν λίγες ημέρες πραγματοποίησε μία ειδική εκδήλωση για να τιμήσει την Παγκόσμια Ημέρα Φιλοσοφίας. Στο βήμα για να μιλήσει ανέβηκε η Marelle Rice. Η Marelle θα μιλήσει για όλους αυτούς τους λιλιπούτειους μαθητές που μέσα στις άχαρες στολές των σχολείων τους κάνουν έναν κύκλο μέσα στα μαθήματα και ξεκινάνε να φιλοσοφούν. Θα μιλήσει για μία εκπαιδευτική προσέγγιση που κάνει τα παιδιά μία δυνατή ομάδα και τα κάνει να μιλούν για ιδέες όπως: δημοκρατία, έρωτας, ανιδιοτέλεια, συμμετοχή, προσφορά, δικαιώματα & υποχρεώσεις, πολίτευμα και άλλα πολλά.

Φιλοσοφία για Παιδιά (Philosophy for Children — P4C)ξεκίνησε τη δεκαετία του ’70 ως μία εκπαιδευτική προσέγγιση από τον Μάθιου Λίπμαν ο οποίος ήθελε να μετατρέψει τα σχολεία σε χώρους έκφρασης και συμμετοχικής δημοκρατίας.

Η ΦγΠ χρησιμοποιεί τη διαλεκτική μέθοδο και τον διάλογο για να ενισχύσει ικανότητες και δεξιότητες των παιδιών όπως: ικανότητα ακρόασης & ομιλίας, ομαδικό πνεύμα, επιχειρηματολογία, έρευνα. Εδώ και δεκαετίες τα σχολεία τα οποία εργάστηκαν πάνω στην προσέγγιση αυτή στις τάξεις τους παρατήρησαν ότι: οι μαθητές ενισχύουν τη συνεργασία τους και αποκτούν το θάρρος να εκφράσουν την άποψη τους, διαμορφώνουν μία προσωπική γνώμη αφού ακούσουν τους υπόλοιπους και κάνουν τη σχετική έρευνα τους, ακούν με σεβασμό το συνομιλητή τους και μαθαίνουν να επιχειρηματολογούν με αρχή, μέση και τέλος.

Επίσης, οι μαθητές αποκτούν μεταξύ τους ισχυρούς δεσμούς αλληλεγγύης αφού για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα λειτουργούν ως μέλη μίας ομάδας διατηρώντας πάντα τον δικό τους χαρακτήρα και άποψη. Μερικά από τα θέματα που ¨τσουρουφλίζουν” τις συζητήσεις τους είναι: εάν υπάρχουμε πραγματικά και ποιος είναι ο πραγματικός κόσμος, πώς πρέπει να ζούμε και με βάση ποιες ηθικές αξίες, η δημοκρατία, η κοινότητα, η αλληλεγγύη, ο ρόλος του πολίτη και οι υποχρεώσεις του, η ελευθερία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο πλούτος και η φτώχεια, η θρησκεία, η αυτογνωσία, ο εθελοντισμός, η εκπαίδευση, η τέχνη, η ηθική, η ταυτότητα και η διαφορετικότητα.

Η μεθοδολογία

Οι περισσότεροι δάσκαλοι και εκπαιδευτές χρησιμοποιούν το παιχνίδι έτσι ώστε να κεντρίσουν το αρχικό ενδιαφέρον των παιδιών και να τα βάλουν στη διαδικασία της σκέψης και της εξωτερίκευσης των σκέψεων και των συναισθημάτων τους. Μετά το αρχικό ερέθισμα ακολουθούν ερωτήσεις ανοιχτού τύπου (πχ. Πώς νιώθεις όταν ακούς αυτή την ομιλία ή όταν βλέπεις αυτή τη φωτογραφία;). Διάφορα εργαλεία για την εκκίνηση είναι:διάλογος, προσομοίωση, επικοινωνιακές εκστρατείες (μπορεί να είναι από μία διαφήμιση για άρωμα ή μία καμπάνια για τη βία κατά των γυναικών), άρθρα από εφημερίδες ή μπλογκ, φωτογραφίες, πίνακες ζωγραφικής, αντικείμενα (όπως ένα μπαστούνι για περπάτημα το οποίο μπορεί να ανοίξει τη συζήτηση για τα γηρατειά και τον θάνατο), μουσικά κομμάτια (όπως ένα κομμάτι του Leonard Cohen το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως εισαγωγή σε μία συζήτηση για το Ολοκαύτωμα ή/και τον Αντισημιτισμό), ομιλίες, παραμύθια, αποσπάσματα από βιβλία ή αποφθέγματα.

Η προετοιμασία και η διάρκεια

Η ώρα που αφιερώνεται για κάθε θέμα είναι περίπου 2–3 σχολικές ώρες και φυσικά ανάλογα με τη διάθεση των παιδιών. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας, ο υπεύθυνος καθηγητής χρειάζεται να έχει φτιάξει τα κατάλληλα πλάνα συζήτησης έτσι ώστε να διευκολύνει τη ροή και τους μαθητές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, καλό είναι οι μαθητές να λάβουν μέρος και αυτοί στην προετοιμασία της δραστηριότητας εκφράζοντας το ενδιαφέρον τους για κάποιο θέμα ή προτείνοντας κάτι που τους αρέσει πολύ ή τους ανησυχεί. Στο τέλος των συζητήσεων, οι μαθητές μπορούν να δώσουν τη δική τους κριτική στον τρόπο με τον οποίο εξέλιξαν τη συζήτηση. Για παράδειγμα: ψηφίσαμε κανόνες ή όχι πριν ξεκινήσουμε τη συζήτηση; εκφράσαμε αμφιβολίες για τις ερωτήσεις που δεχτήκαμε; τί ήταν το πιο σημαντικό για εμάς όλη αυτή την ώρα;

Το ταξίδι στον κόσμο

Η UNESCO πρότεινε να εφαρμοστεί η συγκεκριμένη εκπαιδευτική προσέγγιση σε όλα τα σχολεία του κόσμου. Το 2007 επισφράγισε την πρόταση της με μία έρευνα που υποστηρίζει τους εκπαιδευτικούς της προσχολικής και σχολικής εκπαίδευσης έτσι ώστε να εντάξουν αποτελεσματικά τη μέθοδο στο πρόγραμμα τους.

Από τον Καναδά έως το Ιράν και από την Αυστραλία έως προσφυγικά camps στον Λίβανο, έχουν ιδρυθεί και συσταθεί εκπαιδευτικοί οργανισμοί οι οποίοι υποστηρίζουν με το έργο τους όλα τα σχολεία, τους εκπαιδευτικούς και τις ομάδες παιδιών. Πρωτεργάτες σε αυτό είναι το Πανεπιστήμιο Laval του Καναδά και το SAPERE, Thinking Space στο Leeds της Αγγλίας. Πρόσφατα, το Διεθνές Σχολείο της Γενεύης συνεργάστηκε με το Πανεπιστήμιο Laval έτσι ώστε να μεταφερθεί η τεχνογνωσία στους εκπαιδευτικούς της Ευρώπης και να λάβουν τις σχετικές πιστοποιήσεις για να εργαστούν επάνω σε αυτό.

*H Γεωργία Γλεούδη είναι Θρησκειολόγος, Απόφοιτη Τμήματος Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου