Τα τελευταία χρόνια όλοι μας και  ιδιαίτερα οι κάτοικοι των νησιών του Αιγαίου, γινόμαστε μάρτυρες αθρόων αφίξεων αιτούντων άσυλο, ανθρώπων που εγκαταλείπουν τις εμπόλεμες και μη ασφαλείς πατρίδες τους, προκειμένου να ζήσουν μια ζωή ασφαλή και ειρηνική, απολαμβάνοντας τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, ατομικά και κοινωνικά, όπως αυτά προβλέπονται στην Οικουμενική Διακήρυξη του ΟΗΕ, στα Διεθνή Πρωτόκολλα για τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα αντίστοιχα, στον Χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ, στην ΕΣΔΑ και σε άλλα νομικά δεσμευτικά διεθνή κείμενα, που έχει κυρώσει τόσο η χώρα μας, όσο και άλλα κράτη σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

Μια από τις πιο ευάλωτες ομάδες των συγκεκριμένων πληθυσμών αποτελούν οι αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες με αναπηρία. Η ως άνω κατηγορία βιώνει πολλαπλή διάκριση, τόσο λόγω της προσφυγικής ιδιότητας, όσο και λόγω αναπηρίας και οι γυναίκες πιθανόν και λόγω φύλου.

Από την έναρξη της προσφυγικής κρίσης, η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία, έχει επισημάνει πολλές φορές το πρόβλημα, αποστέλλοντας σχετικές επιστολές στην ελληνική κυβέρνηση, στον Επίτροπο μεταναστευτικής πολιτικής και σε οικείους διεθνείς οργανισμούς.

Μέχρι στιγμής υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στην ταυτοποίηση των ατόμων με αναπηρία που καταγράφονται ως αιτούντες άσυλο και αναμένουν την εξέταση της αίτησης τους. Δε γίνονται αναλυτικές ιατρικές εξετάσεις και αναγνωρίζονται συνήθως μόνο οι εμφανείς σωματικές αναπηρίες. Βάσει μιας καθολικής και εμπεριστατωμένης καταγραφής, θα πρέπει να δημιουργηθούν οι απαιτούμενες συνθήκες προσβασιμότητας στο δομημένο περιβάλλον και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κατά την παραμονή τους στους χώρους υποδοχής. Επιπλέον απαιτείται η δημιουργία των εύλογων προσαρμογών κατά τη διαδικασία χορήγησης ασύλου, ούτως ώστε να μην υφίστανται καμία δυσμενή διάκριση. Οι προσαρμογές αυτές θα πρέπει να καλύπτουν, σε περίπτωση θετικής απάντησης, μέχρι και την έκδοση δελτίου αιτήσαντος ασύλου και σε περίπτωση απορριπτικής απάντησης, μέχρι και την ασφαλή επιστροφή του ατόμου στην πατρίδα του.

Ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει επίσης να επιδειχθεί κατά την εκπαίδευση των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο που είναι ΑμεΑ με ειδικές προσαρμογές όπου κρίνεται αναγκαίο, για την ολοκληρωμένη και ομαλή ένταξη των μαθητών στο νέο τους περιβάλλον.

Στις συνεχιζόμενες προσπάθειες της ΕΣΑμεΑ για την ανάδειξη των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες, οι αιτούντες άσυλο με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις και οι οικογένειές τους εντάσσεται και η υλοποίηση του προγράμματος: «Σχεδιάζοντας μαζί: Ενδυνάμωση προσφύγων με αναπηρία», με χρηματοδότηση από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα στοχεύει στο να αναδείξει και να καταγράψει τα ιδιαίτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις και οι οικογένειές τους, καθώς και στο να συμβάλει στην ενδυνάμωση αυτών των ομάδων ώστε να μπορούν οι ίδιες να διεκδικούν αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους. Αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα και τις δράσεις του μπορούν να αναζητηθούν στην ιστοσελίδα, www.esaea.gr.

Τέλος θα μπορούσε να εξεταστεί, να υπαχθεί ρητά στις προϋποθέσεις χορήγησης άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, η ύπαρξη αναπηρίας από ένα ποσοστό και πάνω, ειδικά όταν το επίπεδο ζωής στις χώρες προέλευσης των αιτούντων αλλοδαπών, είναι εμφανώς κατώτερο, από το επίπεδο που διασφαλίζει η Διεθνής Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, η οποία έχει κυρωθεί από την Ελλάδα μαζί με το προαιρετικό πρωτόκολλο με τον ν.4074/2012.