*του Δημήτρη Ρέμμου 

“Aυτό που βλέπουν οι άλλοι σε εσένα είναι σημαντικότερο, από αυτό που βλέπεις εσύ για τον εαυτό σου” λέει ο σχεδιαστής Per Mollerup για τη μόδα.

Ικανοποιώντας με τη φράση αυτή την αρχή της διακριτικότητας και χρησιμοποιώντας τη μόδα, οι σχεδιαστές ανακάλυψαν νέες τάσεις και οδήγησαν για παράδειγμα τα γυαλιά διόρθωσης της όρασης από ιατρικά βοηθήματα, σε οπτικά αξεσουάρ μόδας συμπεριλαμβάνοντας στους αγοραστές τους τον συνολικό πληθυσμό.

Με τα γυαλιά πια να είναι αναπόσπαστο μέρος της εμφάνισης κάθε ατόμου, αναιρέθηκε το στίγμα που υπήρχε σχετικά με την ιατρική εφαρμογή των γυαλιών διόρθωσης της όρασης. Έτσι τα οπτικά αξεσουάρ σήμερα τοποθετούν τα γυαλιά σαν κομμάτια της ένδυσης και της καθημερινής εμφάνισης και όχι σαν βοηθήματα βελτίωσης της όρασης.

Διαχρονικά στην Διεθνή Έκθεση στο Μιλάνο, στα πιο ενδιαφέροντα εκθέματα, περιλαμβάνει νέες φόρμες και τάσεις για καρέκλες από σχεδιαστές διεθνούς φήμης. Οι σχεδιαστές αυτοί πειραματίστηκαν και προχώρησαν στα νέα και πιο μοντέρνα τους σχέδια, βασισμένοι είτε σε αναθέσεις πχ του Ναυτικού των ΗΠΑ, είτε λαμβάνοντας μέρος σε διαγωνισμούς για άλλους μεγάλους λογαριασμούς και διεθνείς αγοραστές, που για τις ανάγκες του τραυματισμένου ή μόνιμα παραμορφωμένου προσωπικού τους, αναζήτησαν από τους σχεδιαστές την παρουσίαση πρωτότυπων λύσεων. Μέσω του καθίσματος που παρουσιάζεται διαχρονικά, η λύση που προέκυψε από τους πειραματισμούς των σχεδιαστών στην αρχική ανάθεση, απευθύνθηκε μέσω του καθίσματος στο σύνολο του πληθυσμού. Ποιος να ξέρει άραγε, εάν κάποια μέρα εκτεθούν και αναπηρικά αμαξίδια στην έκθεση του Μιλάνου;

Έτσι ενώ ο σχεδιασμός για αναπήρους εστιάζει στην κλινική παρά στην πολιτισμική διαφοροποίηση μέσα σε μια συγκεκριμένη ομάδα, ο μαζικός σχεδιασμός αφοσιώνει περισσότερη προσπάθεια σε μια πολύπλευρη κατανόηση του ανθρώπου και των αναγκών του.

Οι τάσεις της μόδας και η ευρηματικότητα του σχεδιασμού για την εξυπηρέτηση των αναγκών όλων μας, μπορεί να οδηγήσει στο νεωτερισμό και τελικά στην εξυπηρέτηση μιας νέας αγοράς, ενώ  παράλληλα μπορεί και να την κατακερματίσει ή να επιτρέψει να δημιουργηθούν οι συνθήκες για τον κατακερματισμό της. Συμπληρωματικά η ενσωμάτωση της ευαισθησίας στην ταυτότητα του καταναλωτή που μια επιχείρηση προσελκύει σήμερα, μπορεί να οδηγήσει σε νέα μονοπάτια τις αγορές και τα υπάρχοντα επιχειρηματικά μοντέλα, μέσω της αύξησης της κατανάλωσης. Ο δρόμος αυτός εάν επικοινωνηθεί επαρκώς, μπορεί να θεμελιώσει ένα νέο branding για μια υπάρχουσα επιχείρηση, από το οποίο οι καταναλωτές ίσως και να αναμένουν την προοπτική της συμμετοχής όλων χωρίς διακρίσεις. Σαν αποτέλεσμα θα έχουμε την εξέλιξη των υπαρχόντων επιχειρηματικών μοντέλων και τις επιχειρήσεις όπως τις ξέρουμε σήμερα, ενώ το marketing θα στραφεί σε νέες έννοιες επικοινωνίας επηρεάζοντας θετικά συνολικά την κοινωνία.

Ο σχεδιαστής για παράδειγμα που συμπεριλαμβάνει στο δημόσιο χώρο ή σε χώρους δημόσιας συνάθροισης, ίσως θα έπρεπε να θεωρήσει την  εξυπηρέτηση των αναπήρων και των ικανών σωματικά, ταυτόσημη και σε κοινό πλαίσιο, με την ικανοποίηση της συναφούς αναπηρίας ή της προσωρινής βλάβης. Προσωρινές βλάβες συμβαίνουν σε όλους μας, ανάπηρους και μη, σε κάποιο χρονικό διάστημα στη ζωή μας. Με τον τρόπο αυτό το κοινωνικό πλαίσιο θα συγκλίνει αναγκαστικά με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, μετατρέποντας την συναφή αναπηρία σε πιο δυναμική, για κάθε ανάπηρο ή μη άτομο, και το υπάρχον μοντέλο μελέτης έργων ανακαίνισης για παράδειγμα, του πάγκου εξυπηρέτησης αλλά ακόμη και της αποκατάστασης του περιβάλλοντος χώρου μιας υπάρχουσας επιχείρησης παρωχημένο και απαρχαιωμένο.

Δεν θα πρέπει να διαφύγει της προσοχής μας ότι τα περιβάλλοντα από μόνα τους, τείνουν να καθιστούν κάθε άνθρωπο περισσότερο ή λιγότερο ικανό. Ακόμη μας επιτρέπουν να ασκούμε τις δραστηριότητες μας σε αυτά, ανάλογα με την πνευματική μας κατάσταση. Έτσι καθήκοντα επιδεξιότητας που απαιτούν χειρωνακτικές δεξιότητες επηρεάζονται κατά τον ένα ή τον άλλο βαθμό όταν πχ, μεταφέρουμε με τα χέρια μας κάποια αντικείμενα. Ακόμη, η ικανότητά μας να παρατηρήσουμε κάτι διαφορετικό είναι ίσως περιορισμένη όταν υπάρχει προκατάληψη στο θέμα αυτό ή στο αντικείμενο αλλά και την πράξη που παρατηρούμε, ή ακόμη και στα ακούσματα που μας προτρέπουν να παρατηρήσουμε. Τέλος, σε στιγμές κούρασης ή σε περιπτώσεις που η προσοχή μας έχει αποσπασθεί, αποκτούμε τα συμπτώματα της περιορισμένης γνωστικής αντίληψης.

Την ίδια περιορισμένη γνωστική αντίληψη βιώνουμε όλοι μας, ανεξαιρέτως νοητικής κατάστασης, όταν δεν μιλούμε την γλώσσα του τόπου που επισκεπτόμαστε.

Μόνο εάν συνεισφέρουμε αυτόν τον προβληματισμό στη δημόσια συζήτηση θα μπορέσουμε να εξηγήσουμε, γιατί στη Δυτ. Ευρώπη βλέπουμε τόσους πολλούς ανάπηρους, ηλικιωμένους, ανθρώπους με προβλήματα βάδισης και οικογένειες με παιδιά, να κυκλοφορούν στο δρόμο και να χρησιμοποιούν το δημόσιο και τον ιδιωτικό χώρο στην καθημερινότητα τους, αντίθετα με την Ελλάδα.

Και εάν συνυπολογίσουμε (1) ότι από τη σημερινή αγορά του προσβάσιμου τουρισμού ύψους περίπου 394 δισ. € (σύμφωνα με μελέτη του 2018 για την ΕΕ και το Ευρωκοινοβούλιο IPOL_STU(2018)617465_EN), εξαιρείται η χώρα μας, και σύμφωνα με την ίδια μελέτη (2) η προσδοκώμενη ετήσια αύξηση του προσβάσιμου τουρισμού πανευρωπαϊκά θα ξεπερνά τα 142 δισ € κατ΄ έτος, για τα επόμενα χρόνια με συμβολή στην απασχόληση περίπου 3,4 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας, πρέπει να αναρωτηθούμε “εάν στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε”!

Τέλος και σύμφωνα με δήλωση του Προέδρου του ΠΟΞ και έπειτα από σχετική μελέτη για κάθε 100 € που εισπράττονται μέσω των επιχειρήσεων τουρισμού τα 74 € επιστρέφουν στην οικονομία και το κράτος, με τη μορφή, αγορών αγαθών και υπηρεσιών από τις επιχειρήσεις και είσπραξης φόρων και τελών από το Κράτος και την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Εάν προσελκύαμε 100 € προσβάσιμου τουρισμού στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, τότε και σύμφωνα με την παραπάνω μελέτη, θα αγοράζονταν τοπικά 44% περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες, με αποτέλεσμα 106 € αντί 74 € περίπου, να κυκλοφορήσουν στην τοπική οικονομία με τη μορφή αγορών αγαθών και υπηρεσιών αλλά και είσπραξης φόρων και τελών από τα κρατικά ταμεία.

*Ο Δημήτρης Ρέμμος ήταν Σύμβουλος για τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό στο Υπ Υπουργείο Εργασίας την περίοδο  2013-15