*της Άννας-Μισέλ Ασημακοπούλου

Το ενδιαφέρον που έχουμε όλοι για τα παιδιά είναι – ή τουλάχιστον πρέπει να είναι – πάνω από κομματικές ή άλλου είδους αποχρώσεις. Η υγιής ανάπτυξη και οικοδόμηση του χαρακτήρα και της προσωπικότητάς τους αποτελούν θεμελιώδη ζητήματα για μια κοινωνία καθώς τα παιδιά είναι αυτά που θα πάρουν την σκυτάλη για να διαμορφώσουν «την επόμενη μέρα». Λόγω του μικρού της ηλικίας τους σε συνδυασμό με την όρεξή τους να ανακαλύπτουν τον κόσμο γύρω τους και να έρχονται σε επαφή με πλήθος ερεθισμάτων τα καθιστά αποδέκτες ποικίλων εμπειριών εντός και εκτός σπιτιού. Εμπειριών που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο διαπλάθουν την προσωπικότητά τους, την κρίση τους και τις επιλογές τους.

Ειδικά σήμερα, στην σύγχρονη ψηφιακή εποχή που διανύουμε, η τεχνολογία αποτελεί το βασικότερο στοιχείο με το οποίο – καλώς ή κακώς – τα παιδιά αλληλεπιδρούν σε καθημερινή βάση με ή χωρίς την έγκριση και τον έλεγχο των γονιών τους.

Η επαφή των παιδιών με την τεχνολογία ξεκινά από την βρεφική σχεδόν ηλικία καθώς συσκευές όπως τα έξυπνα κινητά, τα tablets, τα laptops, οι κονσόλες παιχνιδιών και οι τηλεοράσεις τελευταίας γενιάς έχουν μπει για τα καλά στα σπίτια μας. Σε αυτές έρχεται να προστεθεί το διαδίκτυο το οποίο παρέχει ένα μοναδικό και πολύ ελκυστικό «παράθυρο» προς τον έξω κόσμο με απεριόριστες δυνατότητες για γνώση, ψυχαγωγία, επικοινωνία, ενημέρωση.

Οι συσκευές αυτές συνδεδεμένες στο διαδίκτυο φέρουν μια ασυναγώνιστη ιδιότητα: μπορούν να είναι διαθέσιμες 24ώρες το 24ωρο και να υποκαθιστούν μέχρι και την πραγματική και ουσιαστική επαφή με τους γονείς, τους φίλους και το οικείο περιβάλλον των παιδιών. Επιπρόσθετα, παρέχοντας στον χρήστη το «δώρο» της «άμεσης ανταμοιβής» ενεργοποιούν την λεγόμενη «ορμόνη της χαράς» (ντοπαμίνη) στον οργανισμό καθιστώντας τις εξαιρετικά ελκυστικές για συνεχή χρήση, σύμφωνα με τον ειδικευμένο σε θέματα εθισμού στο διαδίκτυο ψυχίατρο Δρ. Κων/νο Σιώμο.

Τα στοιχεία μαρτυρούν ότι το 78% των παιδιών 5-12 ετών χρησιμοποιεί το Διαδίκτυο, ποσοστό που ανεβαίνει στο 89,3% για τις ηλικίες 10-12 ετών. Την ίδια ώρα καταγράφεται πως ένα στα πέντε παιδιά, ηλικίας 6-12 ετών, διαθέτει κινητό τηλέφωνο**.

Η δε χώρα μας βρίσκεται στην 2η θέση μετά την Αγγλία στα ποσοστά εθισμού των παιδιών στο διαδίκτυο σύμφωνα με έρευνα που εκπόνησε η Ελληνική Εταιρία Μελέτης Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο σε συνεργασία με 9 ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια. Μάλιστα σύμφωνα με άλλη έρευνα*** τον Ιούλιο του 2018 τα ποσοστά των συμπτωμάτων εθισμού τυπικά κυμαίνονταν περί το 25% πανευρωπαϊκά ενώ στο 37,7% στους Έλληνες χρήστες.

Τα ποσοστά αυτά κρύβουν από πίσω μια σειρά από συνέπειες με θετικό αλλά κυρίως με αρνητικό πρόσημο. Μπορεί τα παιδιά να εξοικειώνονται νωρίς με την τεχνολογία και να αποκτούν από μικρή ηλικία δεξιότητες που η γενιά μας χρειάστηκε να διδαχθεί σε μεγάλη ηλικία, ωστόσο εκτίθενται ταυτόχρονα σε μια σειρά από κινδύνους με μεγαλύτερο αυτόν του κυβερνοεθισμού (cyberaddiction) – που αναγνωρίζεται πλέον επίσημα ως ψυχική νόσος – αλλά και άλλων όπως ο κυβερνοεκφοβισμός (cyberbullying), η αποπλάνηση ανηλίκου (grooming) και η διαδικτυακή παρενόχληση. Παράλληλα έχει παρατηρηθεί ότι η αυξημένη χρήση του διαδικτύου οδηγεί σε κατάθλιψη, έλλειψη άλλων ενδιαφερόντων, δυσθυμία, ελλειμματική προσοχή με υπερκινητικότητα αλλά και δυσκολία προσαρμογής στο σχολικό περιβάλλον, απουσία ουσιαστικών κοινωνικών σχέσεων και τάση διαφυγής από τις απαιτήσεις της πραγματικής ζωής.

Στο πλαίσιο αυτό η πολιτεία δεν πρέπει να μείνει άπραγη.

Δεν μπορεί να μείνει άπραγη, δεν έχει την πολυτέλεια.

Τα παιδιά ως το βασικό θεμέλιο του μέλλοντος χρήζουν ιδιαιτέρως της προσοχής και της προστασίας μας. Η γενιά που μεγαλώνει τώρα θα ζει αναμφισβήτητα με την τεχνολογία. Οφείλουμε λοιπόν να την εκπαιδεύσουμε στο να μπορεί να αξιοποιεί τις δυνατότητές της και να καταπολεμά τα αρνητικά στοιχεία. Εν ολίγοις, χρειάζεται ανάπτυξη της ψηφιακής νοημοσύνης με πολιτικές που στοχεύουν στην σωστή ενημέρωση και διαπαιδαγώγηση παιδιών, γονέων και εκπαιδευτικών αναφορικά με την χρήση της νέας τεχνολογίας και την προώθηση παροχής ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και με την συμμετοχή δημοσίων και ιδιωτικών φορέων.

Η άγνοια και ο φόβος δεν είναι καλοί σύμμαχοι. Ποτέ δεν ήταν.

Στον άξονα αυτό κινείται και η δράση «Πλοηγούμαι με ασφάλεια στο Διαδίκτυο» μια ολοκληρωμένη δράση ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του κοινού για την ασφαλή πλοήγηση παιδιών και εφήβων στο διαδίκτυο η οποία έχει σχεδιαστεί και υλοποιείται από την προηγούμενη χρονιά από τον Τομέα Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης της Νέας Δημοκρατίας.

Η δράση περιλαμβάνει ομιλίες από εξειδικευμένους στο είδος τους επιστήμονες με την συμμετοχή φορέων όπως η Ελληνική Εταιρία Μελέτης Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο και της Educartoon και συνοδεύεται από σχετική έκθεση γελοιογραφίας. Η έκθεση φιλοξενείται σταδιακά στους Δήμους όλης της χώρας και είναι ανοικτή στο κοινό προσφέροντας – με εφαλτήριο το χιούμορ – μια καλή ευκαιρία για ενημέρωση, συζήτηση και προβληματισμό γύρω από την ασφάλεια των παιδιών μας στο κατώφλι της 4ης βιομηχανικής επανάστασης.

«Κάλλιον του θεραπεύειν το προλαμβάνειν» και στον νέο ψηφιακό κόσμο που ανατέλλει, η ενημέρωση και η ψηφιακή εκπαίδευση είναι τα βασικότερα όπλα πρόληψης που διαθέτουμε για να μεγιστοποιήσουμε τα οφέλη και να ελαχιστοποιήσουμε τους κινδύνους της τεχνολογίας.

Ας επενδύσουμε σε αυτά.

*Η Άννα-Μισέλ Ασημακοπούλου είναι Βουλευτής Β’ Αθηνών της Νέας Δημοκρατίας & Τομεάρχης Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης 

** Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Focus Bari (Δεκέμβριος 2017), για λογαριασμό του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας

*** Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Computers in Human Behavior τον Ιούλιο του 2018