*της Στέλλας Αλιγιζάκη

Σήμερα το ημερολόγιο γράφει 1η Νοεμβρίου, ημέρα Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων. Ένας και μόνο δότης οργάνων μπορεί να σώσει δεκάδες  ασθενείς που περιμένουν ένα μόσχευμα.

Σε μια εποχή κρίσης και αξιών, η επιστήμη μας δίνει τη δυνατότητα να γίνουμε μικροί θεοί και να χαρίσουμε το πιο πολύτιμο δώρο, τη δυνατότητα ύπαρξης  σε άλλους ανθρώπους μας που καθημερινά βασανίζονται ελπίζοντας πως μια μέρα το τηλέφωνο τους θα χτυπήσει… Θα τους καλέσουν από το νοσοκομείο να τους πουν πως βρέθηκε το μόσχευμα με το οποίο θα ξαναγεννηθούν. Αυτήν την ευκαιρία δεν πρέπει να την χάσουμε. Όλοι μας μπορούμε  να αλλάξουμε τις ζωές αυτών των ανθρώπων.

Δυστυχώς η χώρα μας, αν και υπήρξε το λίκνο του πολιτισμού, είναι στη προτελευταία  θέση της Ευρώπης όσον αφορά τους δωρητές οργάνων.

Το 2018 μόλις 3,2 στο 1.000.000 πληθυσμού υπήρξαν δότες, τη στιγμή που ο μέσος όρος στην Ευρώπη ξεπερνά τους 20. Ακόμη, στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκαν φέτος λιγότερες από 200  μεταμοσχεύσεις με το θλιβερό αποτέλεσμα όχι μόνο του θανάτου  εκατοντάδων συνανθρώπων μας που έμειναν μέχρι τέλους στις λίστες αναμονής αλλά και τη δαπάνη  εκατομμυρίων ευρώ του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Αν αναζητήσουμε τις αιτίες του παραπάνω τραγικού φαινομένου, θα εντοπίσουμε την ελλιπή ενημέρωση, την έλλειψη εμπιστοσύνης σε φορείς και γιατρούς, τον φόβο κάποιων από εμάς να γίνουν δωρητές λόγω του εμπορίου οργάνων, τις προκαταλήψεις και τις προλήψεις αλλά και την αδυναμία του κρατικού μηχανισμού να στηρίξει τη δωρεά οργάνων και τις μεταμοσχεύσεις. Ο Σύλλογος Νεφροπαθών στην ιστοσελίδα του αναφέρει χαρακτηριστικά ότι η  αναμονή στη λίστα για ένα νεφρικό μόσχευμα ξεπερνά στην Ελλάδα τα 10 χρόνια! Στη λίστα αναμονής σήμερα βρίσκονται 1250 νεφροπαθείς. Ο σύλλογος αιτείται την ύπαρξη εθνικού στρατηγικού σχεδίου για τις μεταμοσχεύσεις δίνοντας το παράδειγμα του ισπανικού μοντέλου.

Πράγματι, δε συντονίζεται σωστά στις ΜΕΘ η δωρεά οργάνων και ούτε  υπάρχει αξιολόγηση του έργου των συντονιστών μεταμοσχεύσεων. Επίσης, ο ΕΟΜ δεν στελεχώνεται και δεν χρηματοδοτείται επαρκώς.  Έτσι  δεν  υποστηρίζονται σωστά και αποθαρρύνονται οι δυνητικοί δότες. Συγχρόνως, απουσιάζει ένα  κεντρικό πρόγραμμα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης  από τους σχετικούς φορείς  (Υπουργείο Παιδείας, ΜΜΕ κ.α.).

Πρόσφατα, έγινε μια νομοθετική αλλαγή.  Θεσπίστηκε η κάρτα δωρεάς οργάνων. Μπορούμε σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση (όπως αναφέρεται από σήμερα, 1η  Νοεμβρίου) ακόμη και ηλεκτρονικά να κάνουμε αίτηση στο ΕΟΜ για να γίνουμε δωρητές οργάνων και να μας αποσταλεί στη συνέχεια η κάρτα. Ταυτόχρονα, υπάρχει και  μητρώο άρνησης. Εκεί μπορούν να εγγράφονται όσοι αρνούνται να γίνουν δωρητές. Δίνεται πάντα η δυνατότητα όποτε το θελήσουν οι εγγεγραμμένοι και των δύο μητρώων να αναιρέσουν την αίτηση τους. Τέλος, μετά τον θάνατο αν κάποιος δεν ανήκει σε αυτά τα μητρώα, μπορούν οι συγγενείς  να συναινέσουν στη δωρεά οργάνων τους. Η νομοθέτηση αυτή είναι μάλλον θετική, αν και πρέπει να γνωρίζουμε ότι σε πάρα πολλές χώρες της Ευρώπης ισχύει ο «εν δυνάμει» δότης, δηλαδή όλοι οι κάτοικοι θεωρούνται  δωρητές μετά το θάνατο τους, αν δεν έχουν δηλώσει στο σχετικό μητρώο  την αντίθεσή τους. Μάλλον όμως στη χώρα μας ένας ανάλογος θαρραλέος νόμος  βρίσκει εμπόδια…

Εντούτοις, ας ελπίσουμε ότι η νέα νομοθετική ρύθμιση θα αυξήσει τους δωρητές οργάνων στη χώρα μας, τώρα μάλιστα που το Ωνάσειο  Ίδρυμα παρουσίασε το σχέδιο του  να λειτουργήσει σε τέσσερα χρόνια  ένα Εθνικό Μεταμοσχευτικό Κέντρο Συμπαγών Οργάνων  στη χώρα μας, δίπλα στο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο του.

Οι παραπάνω παρατηρήσεις  κάνουν κατανοητό ότι όλοι εμείς,  οι απλοί άνθρωποι σε αυτόν τον κόσμο, μπορούμε να γίνουμε ο κόσμος όλος  για άλλους συνανθρώπους μας αφήνοντας  τους μια κληρονομιά ζωής, ένα δώρο αγάπης ανεκτίμητο, την αναγέννηση τους.

*Η Στέλλα Αλιγιζάκη είναι Κοινωνιολόγος